Co ma wsp贸lnego Shrek, tort czekoladowy馃巶馃巶 i Ty?

Warstwy!聽Sprawd藕, czy znasz je wszystkie (na ko艅cu mini dodatek).

Wiesz, ile masz warstw sk贸ry? A warstwa podsk贸rna jest sk贸r膮 czy le偶y ju偶 pod sk贸r膮? Potrzeba niedu偶ego nak艂adu czasu i pracy, 偶eby zaznajomi膰 si臋 z budow膮 sk贸ry, i 偶eby nigdy wi臋cej nie da膰 si臋 nabra膰 reklamom. Obiecuj臋 lekk膮 i zwi臋z艂膮 tre艣膰 bez dziwnych nazw 馃槈

Sk贸ra ma trzy warstwy: nask贸rek, sk贸r臋 w艂a艣ciw膮 i tkank臋 podsk贸rn膮 [1].

Nask贸rek warstw ma kilka (zerknij na obrazki i zwr贸膰 uwag臋 na ich grubo艣膰). Czyli warstwy maj膮 warstwy. To w艂a艣nie w obszarze nask贸rka najintensywniej dzia艂aj膮 na艂o偶one mazid艂a. Jest super, je艣li cz膮steczki dotr膮 nieco g艂臋biej 鈥 do warstwy sk贸ry w艂a艣ciwej, ale nie dzieje si臋 to zbyt cz臋sto [2]. Docieranie do warstwy podsk贸rnej przez krem (balsam 鈥 you name it) jest obecne zarezerwowane dla zabieg贸w w gabinetach kosmetycznych. A jakie tajemnice skrywa ka偶da z nich?

Na tym rysunku s膮 opisane warstwy nask贸rka [2].

Na tym rysunku s膮 warstwy sk贸ry. Zwr贸膰 uwag臋 jak cienk膮 jej cz臋艣ci膮 jest nask贸rek [3].

W nask贸rku s膮 obecne kom贸rki odpowiedzialne za produkcje barwnika sk贸ry (melaniny). To on sprawia, 偶e ilo艣膰 promieniowania UV, kt贸ra dociera do g艂臋bszych warstw sk贸ry jest ograniczona, co chroni przed nowotworami. Jak daleko si臋gaj膮 promienie UV? Nawet do warstwy podsk贸rnej (dociera tam 1% promieni UVA). Dlatego im wi臋cej barwnika (im mocniejsza opalenizna) tym organizm bardziej broni si臋 przed szkodliwym dzia艂aniem s艂onka馃尀馃尀馃尀馃尀 Opalenizna jest wi臋c reakcj膮 obronn膮 [4].

Nask贸rek wyr贸wnuj膮 peelingi, koloruj膮 samoopalacze, nawil偶aj膮 i nat艂uszczaj膮 mazid艂a. Tu dzia艂anie produkt贸w jest najbardziej intensywne. Czy wszystkie kosmetyki dzia艂aj膮? Moim zdaniem nie. S膮 takie zwi膮zki, kt贸re na powierzchni nask贸rka tworz膮 pow艂ok臋. Ta pow艂oka daje poczucie, 偶e sk贸ra jest bardziej g艂adka = bardziej nawil偶ona = zadbana = kosmetyk dzia艂a. Jest to zwodnicze, bo nic (albo prawie nic) przez t臋 pow艂ok臋 nie mo偶e si臋 przedosta膰. Jej zalet膮 jest to, 偶e woda ma utrudnion膮 ucieczk臋, wi臋c pozostaje w sk贸rze, kt贸ra dzi臋ki temu jest lepiej nawil偶ona. Do tych zwi膮zk贸w tworz膮cych pow艂ok臋 (filmotw贸rczych) zalicza si臋 m.in. parafina (Paraffinum Liquidum), wazelina (Petrolatum), olej mineralny (Mineral Oil) [5,6]. INCI w nawiasach to te nazwy, kt贸rych mo偶esz szuka膰 w sk艂adzie, na opakowaniu produktu. Je艣li zale偶y Ci na poczuciu g艂adko艣ci i zatrzymaniu wody mo偶esz si臋 z nimi polubi膰. Je艣li natomiast wa偶ne dla Ciebie s膮 sk艂adniki aktywne preparatu i ich dzia艂anie, postaraj si臋 wymienionych zwi膮zk贸w unika膰. Niestety wszystkie substancje, kt贸re wymieni艂am s膮 te偶 komedogenne czyli zapychaj膮 pory. (Wg. jednych 藕r贸de艂 zatykaj膮 [7] a wg. innych nie [6] – najwa偶niejsze jest jak Ty si臋 czujesz po ich u偶yciu, moja sk贸ra si臋 z nimi nie lubi). Warto o tym pami臋ta膰 szukaj膮c preparat贸w do twarzy.

S膮 te偶 substancje, kt贸re wspieraj膮 proces wnikania substancji aktywnych w g艂膮b sk贸ry. Do nich zalicza si臋 m.in. glikol propylenowy (Propylene Glycol), mocznik (Urea), gliceryna (Glycerin) [6].

Pani z 艂adn膮 warstw膮

W warstwie sk贸ry w艂a艣ciwej s膮 m.in. naczynia krwiono艣ne, cebulki w艂os贸w, kolagen, gruczo艂y (odpowiedzialne np. za produkcje sebum) [1]. Dobra kondycja tego obszaru to ma艂o zmarszczek i zdrowy wygl膮d. Ma艂o cz膮steczek mo偶e tutaj dotrze膰 i to oczywi艣cie zale偶y od charakteru preparatu. Jednak pobudzanie mikrokr膮偶enia np. przez kofein臋 odbywa si臋 w艂a艣nie w tym miejscu. To pobudzenie powoduje, 偶e substancje od偶ywcze i r贸偶ne moleku艂y s膮 tu sprawniej dostarczane przez krwiobieg, a zb臋dne cz膮steczki pojawiaj膮ce si臋 w tym miejscu s膮 艂atwiej usuwane [8]. To znaczy, 偶e substancje, kt贸re tu dotr膮, poprzez obecne naczynia krwiono艣ne mog膮 dotrze膰 r贸wnie偶 do krwioobiegu.

W warstwie podsk贸rnej mamy t艂uszczyk (czyt. kom贸rki t艂uszczowe) [1,8]. 聽To tu tworzy si臋 cellulit. Skoro, nie docieraj膮 tu substancje z mazide艂, czy to znaczy, 偶e 偶aden krem przeciw cellulitowi, nie dzia艂a? I tak i nie. Sk艂adniki, kt贸re „rozbijaj膮 kom贸rki t艂uszczowe” nie maj膮 prawa do nich dotrze膰 (nie dotyczy zabieg贸w u kosmetologa). Ale za to mog膮 pobudza膰 mikrokr膮偶enie w warstwie sk贸ry w艂a艣ciwej. Czynnikiem, kt贸ry dzia艂a na kom贸rki t艂uszczowe jest masa偶 i on mo偶e przynie艣膰 rewelacyjne efekty.

Szybki quiz! Spr贸buj odpowiedzie膰 na te pytania i koniecznie napisz w komentarzu, jak Ci posz艂o 馃槉

1. Czy preparat antycellulitisowy wyszczupli lub uj臋drni Twoje cia艂o?

Cellulitis to zapalenie tkanki 艂膮cznej (z udzia艂em bakterii) i ma si臋 nijak do cellulitu, czyli sk贸rki pomara艅czowej [9]. Jak kto艣 tego nie odr贸偶nia i bierze si臋 za robienie kremu to chyba nie powinien. [Niestety takie preparaty mo偶na znale藕膰].

2. Czy peeling zwi臋kszy wch艂anianie kremu?

Tak, warstwa rogowa zostanie 鈥瀠szczuplona鈥, wi臋c preparat b臋dzie mia艂 u艂atwion膮 drog臋 do warstwy sk贸ry w艂a艣ciwej. Jak bardzo uszczuplona zale偶y od rodzaju i intensywno艣ci peelingu [2].

3. Czy popularne s膮 kremy z 偶elatyn膮?

Tak! Kolagen w kremach jest zwykle zhydrolizowany (czyli nienaukowo 鈥 w jego struktur臋 wtryni艂a si臋 woda). Zhydrolizowany kolagen to 偶elatyna. Nikt tak nie pisze na opakowaniu, bo ona kojarzy si臋 bardziej z n贸偶kami w galarecie na 艣wi膮tecznym stole ni偶 z luksusowym kremikiem [10]. Serum z 偶elatyn膮 nie brzmi sexy prawda?

4. Czy sk贸ra dziecka jest taka sama jak doros艂ego?

Oj zdecydowanie nie, r贸偶ni si臋 budow膮 tak bardzo, 偶e kolejny artyku艂 na ten temat ju偶 jest w przygotowaniu. Dzi臋ki niemu dowiesz si臋 czy warto jest zast膮pi膰 kosmetyki swoje tymi dla dzieci.

Ko艅cz臋, bo mog艂abym pisa膰 i pisa膰. Chcia艂abym aby艣 przy nast臋pnej wizycie w drogerii przeczyta艂(a) pierwsze 4 sk艂adniki ka偶dego produktu i zdecydowa艂(a) czy s膮 ok, czy nie tego si臋 spodziewa艂a艣(艂e艣). Sk贸ra jest najwi臋kszym organem organizmu – warto o niego zadba膰!

Przypisy
  1. P. Salomon, L. Berg, D. Martin (2013), Biologia, Wydawnictwo MUTLICO, wydanie VII,
  2. Malinowska, E. Sikora, J. Ogonowski (2013), Transport przeznask贸rkowy aktywnych sk艂adnik贸w kosmetycznych, Wiadomo艣ci chemiczne,
  3. Wolski, B. K臋dzia (2019), Farmakoterapia sk贸ry. Cz. 1. Budowa i fizjologia sk贸ry, Post臋py Fitoterapii,
  4. Ebisz, M. Brokowska (2015), Szkodliwe oddzia艂ywanie promieniowania ultrafioletowego na sk贸r臋 cz艂owieka, Hygeia Public Health,
  5. Ko艂aczek (2015), Przegl膮d metod piel臋gnacji sk贸ry dojrza艂ej, Kosmetologia Estetyczna
  6. Kami艅ska (2018), Rola emolient贸w w atopowym zapaleniu sk贸ry u dzieci, Developmental Period Medicine,
  7. Tobi艣 (2016), Negatywny wp艂yw wybranych sk艂adnik贸w preparat贸w kosmetycznych na sk贸r臋 a 艣wiadomo艣膰 klientek gabinet贸w kosmetologicznych, Studenckie zeszyty naukowe,
  8. Matysek-Nawrocka, P. Cyrankiewicz (2016), Substancje biologicznie aktywne pozyskiwane z herbaty, kawy i kakao oraz ich zastosowanie w kosmetykach, Post臋py fitoterapii,
  9. Stasiak (2012), Zaka偶enia sk贸ry i tkanek mi臋kkich 鈥 z艂o偶ony i aktualny problem diagnostyczny i terapeutyczny lekarza ka偶dej specjalno艣ci medycznej, Forum Medycyny Rodzinnej,
  10. Voet, J. G. Voet (2011), Biochemistry, John Wiley & Sons,
  11. Photo by Rafaella Mendes Diniz on Unsplash 鈥 dziewczyna z pleckami,
  12. Photo by Vict贸ria Kubiaki on Unsplash 鈥 tatua偶e,
  13. Photo by Will Echols on Unsplash 鈥 tort czekoladowy.
Poka poka!